بحران توالت در ناو جرالد فورد؛‌ دردسر عجیب پیشرفته‌ترین شناور جنگی تاریخ

ناو هواپیمابر هسته‌ای یواس‌اس جرالد آر. فورد (CVN-78) پیشرفته‌ترین و البته گران‌ترین کشتی جنگی تاریخ است، پروژه‌ای ۱۳ میلیارد دلاری که قرار است الگوی نسل بعدی ناوهای جنگی باشد؛ ناوی با منجنیق‌های الکترومغناطیسی، اتوماسیون گسترده، کاهش نیاز به نیروی انسانی و سامانه‌هایی که روی کاغذ، هم کارآمدترند و هم در بلندمدت هزینه‌ها را کاهش می‌دهند.

این ناو که نقطه‌ی مرکزی ناوگان دریایی دولت ترامپ محسوب می‌شود، هشت ماه پیش پایگاه نورفولک را به‌منظور پشتیبانی از عملیات دستگیری نیکلاس مادورو، رهگیری و توقیف نفتکش‌های مرتبط با ونزوئلا ترک کرد. احتمالاً مأموریت ناو به ۱۱ ماه حضور مداوم در دریا کشیده شود و رکوردی تاریخی به جا بگذارد.

اما در پس این مأموریت‌های حساس و در طبقات زیرین این عرشه پر از جنگنده‌های پیشرفته، بحرانی کلافه‌کننده جریان دارد: ازکارافتادن مداوم و زنجیره‌ای سیستم فاضلاب و توالت‌ها زندگی روزمره‌ی ۴۶۰۰ نفر از خدمه ناو را مختل کرده است.

نیروی دریایی آمریکا باهدف کاهش مصرف آب شیرین در دریا، تصمیم گرفت سیستم دفع فاضلاب ناو فورد را با الهام از کشتی‌های کروز مسافربری طراحی کند.

در سیستم فاضلاب مکشی (VCHT)، به‌جای استفاده از حجم زیاد آب برای راندن پسماند در لوله‌ها، از اختلاف فشار و مکش استفاده می‌شود تا زباله‌های انسانی از طریق شبکه‌ای درهم‌تنیده متشکل از لوله‌کشی بسیار باریک، به مخازن مرکزی در اعماق ناو کشیده شوند؛ زباله‌هایی که پس از تصفیه، به دریا بازگردانده می‌شوند.

این شبکه به‌صورت بسته طراحی شده است؛ یعنی برای حفظ مکش پایدار، باید تقریباً در تمام نقاط، فشار منفی کنترل‌شده برقرار بماند.

کارشناسانی مانند برایان کلارک از مؤسسه هادسون معتقدند که مأموریت یک کشتی تفریحی با توقف‌های منظم در بنادر مختلف، با شرایط یک ناو جنگی زمین که ماه‌ها در مأموریت به سر می‌برد، تفاوت زیادی دارد و اشتباه محاسباتی بزرگی محسوب می‌شود.

از نظر معماری فنی، سیستم VCHT این ناو به ۱۰ منطقه کاملاً مجزا تقسیم می‌شود. تمام دستشویی‌های هر منطقه به یک سیستم خلأ مرکزی متصل‌اند.

اگر تنها یک منطقه به دلیل گرفتگی لوله یا حتی مشکل شیرِ کنترل در پشت یکی از ۶۵۰ دستشویی ناو، فشار مکش خود را از دست بدهد، تمام توالت‌های آن منطقه به‌صورت زنجیره‌ای غیرقابل‌استفاده می‌شوند.

در کنار این پیچیدگی فنی، یکی دیگر از تصمیمات طراحی نیز چالش‌های قبلی را تشدید می‌کند. ناو فورد، اولین ناو هواپیمابری است که به دستشویی‌های بدون تفکیک جنسیتی مجهز شده و برای انعطاف‌پذیری بیشتر در فضای خوابگاه‌ها، دستشویی‌های مردانه را حذف کرده‌اند.

چالش دیگر اینکه در زمان قطعی سیستم، که براساس ایمیل‌های فاش شده گاهی از نیم ساعت تا دو ساعت و حتی بیشتر طول می‌کشد، هیچ سیستم پشتیبانی وجود ندارد. روی این شناور نه خبری از توالت‌های سیار است و نه کیسه‌های مخصوص دفع زباله انسانی؛ درنتیجه، خدمه در زمان قطعی کامل یک منطقه، باید در طبقات و مناطق دیگر ناو به دنبال یک دستشویی سالم بگردند.

حدود یک ماه پیش NPR با استفاده از قانون آزادی اطلاعات (FOIA)، به مجموعه‌ای از ایمیل‌های داخلی ناو دست‌یافت که تلاش بی‌وقفه و کلافه‌کننده خدمه برای مقابله با این بحران را به تصویر می‌کشید. براساس این اسناد، از ژوئن ۲۰۲۳، هر روزی که کل خدمه در ناو حضور داشته‌اند، تماسی برای اعزام نیروها جهت رفع گرفتگی یا تعمیر بخشی از این سیستم گرفته شده است.

در یکی از ایمیل‌ها که ۱۸ مارس ۲۰۲۵ از سوی بخش مهندسی برای تمامی فرماندهان ناو ارسال شد، به ۲۰۵ مورد خرابی تنها در عرض چهار روز اشاره می‌شود. در این ایمیل آمده است:

«سیستم فاضلاب ما هر روز توسط ملوانان مورد بی‌مهری قرار گرفته و تخریب می‌شود. در حال حاضر تکنسین‌های نگهداری بدنه؛ یعنی ملوانانی که روی سیستم فاضلاب کار می‌کنند، روزی ۱۹ ساعت کار می‌کنند تا فقط بتوانند پاسخگوی این حجم از خرابی‌ها باشند.»

هنگامی که تکنسین‌های داخل ناو کم می‌آورند، ارتش مجبور به درخواست نیروی کمکی از بیرون می‌شود. آمارها به‌شدت روبه‌افزایش است؛ این ناو از سال ۲۰۲۳ تاکنون ۴۲ بار برای حل مشکل توالت‌هایش از نیروهای خارج از کشتی کمک خواسته که ۳۲ مورد به سال ۲۰۲۵ مربوط می‌شوند و ۱۲ مورد فقط پس از آغاز مأموریت اخیر در ماه ژوئن ثبت شده‌اند.

پرهزینه‌ترین و پیچیده‌ترین بخش ماجرا، رسوبات کلسیمی و شیمیایی است که به‌مرورزمان دیواره‌ی لوله‌های باریک طبقات زیرین ناو را می‌پوشاند و قطر آن‌ها را از چیزی که هست هم کمتر می‌کند.

دیوان محاسبات آمریکا (GAO) در گزارشی صراحتاً اعلام کرده که نیروی دریایی برای رفع گرفتگی‌های مکرر، چاره‌ای جز اسیدشویی منظم و مداوم کل شبکه‌ی فاضلاب در تمام طول عمر مفید این کشتی ندارد.

گزارش‌ها می‌گویند باتوجه‌به اینکه ناو فورد از ماه‌ها پیش که در مأموریت به سر می‌برد، مشخص نیست آخرین بار چه زمانی این لوله‌ها اسیدشویی شده‌اند و لوله‌ها در حال حاضر در چه وضعیت اسفناکی قرار دارند.

ناو فورد اولین قربانی سیستم فاضلاب مکشی نیست. یک دهه قبل، ناو یواس‌اس جورج اچ. دبلیو. بوش (CVN-77)، آخرین ابرناو هسته‌ای کلاس نیمیتز به‌عنوان اولین کشتی جنگی آمریکا به این سیستم مجهز شد.

سال ۲۰۱۱، در دو مقطع زمانی کاملاً متفاوت، تمام ۴۲۳ توالت ناو بوش به طور هم‌زمان و سراسری از کار افتادند. اوضاع به‌قدری در این ناوِ در حال مأموریت وخیم شد که طبق گزارش‌های آن زمان، ملوانان مرد مجبور شدند به حمام‌ها یا سینک‌های صنعتی محل کارشان رجوع کنند و برخی حتی به استفاده از بطری و خالی‌کردن آن در دریا روی آوردند.

البته در آن زمان هم مقامات نیروی دریایی به‌جای پذیرش نقص مهندسی، تقصیر را به گردن ملوانان انداختند و گفتند آن‌ها «مواد نامناسبی» را در توالت‌ها می‌ریزند.

لیست اقلامی که تاکنون از داخل این هزارتوی لوله‌های مسدود شده بیرون کشیده شده، مواردی مانند تی‌شرت، لباس زیر، جوراب، یک تکه طناب یک متری، ظروف غذاخوری و حتی سرِ تی‌های زمین‌شوی را شامل می‌شود.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، یکی از ملوانان در گفت‌وگویی با خانواده‌اش وحشتناک‌ترین اتفاق اخیر را چنین توصیف می‌کند: «یک نفر در یکی از توالت‌های پایین‌ترین طبقه ناو، زباله انداخته و کل سیستم آن منطقه را فلج کرده است».

طبق ایمیل‌های فاش شده، خدمه کلافه‌ی ناو فورد برای یافتن راه نجات، دست‌به‌دامن طراحان کارخانه کشتی‌سازی نیوپورت نیوز، تنها سازنده‌ی ناوهای کلاس فورد در جهان شده‌اند.

البته سخنگوی ناوگان نیروی دریایی در دفاع از عملکرد ارتش، با تأیید برنامه‌های ارتقای ناو در آینده، تأکید کرده که با گذشت زمان از میزان خرابی‌ها کاسته شده و قطعی‌های نیم تا دو ساعته‌ی توالت‌ها هیچ تأثیر منفی بر عملیات نداشته است.

اما کارشناسانی مانند شلبی اوکلی از دیوان محاسبات آمریکا نظر دیگری دارند: «ما از ملوانان می‌خواهیم ماه‌ها روی آب در این شرایط زندگی کنند و حداقل باید بتوانیم امکانات رفاهی اولیه را برایشان فراهم کنیم. مایه تأسف است که کار به اینجا کشیده است.»

قرار است ناو فورد هر زمان که مأموریت فعلی‌اش به پایان رسید، برای تعمیرات اساسی راهی ویرجینیا شود. بااین‌حال، سرنوشت دستشویی‌های این ناو همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.